INFOLINIA: +48 (42) 298 55 55

Hałas to nieprzyjemne dźwięki przekraczające próg 35 dB. Jego szkodliwy wpływ zarówno na słuch, jak i cały organizm ludzki zależny jest od natężenia i częstotliwości dźwięków, a także charakteru ich zmian w czasie i długotrwałości ekspozycji na hałas.

W Polsce jest ok. 6 mln ludzi cierpiących na niedosłuch, co stanowi 16% społeczeństwa. Największy odsetek osób mających problemem z słuchem jest w grupie seniorów (powyżej 74. r. ż. – 50%). Niedosłuch dotyka jednak także młodszych – w grupie wiekowej pomiędzy 45. a 54. r. ż. odsetek niedosłyszących wynosi 16,5%. Jak twierdzi Joanna Bugaj – prezes Polskiego Stowarzyszenia Protetyków Słuchu (PSPS) – przyczyną tego stanu rzeczy jest hałas.

Jak działa narząd słuchu?

Ucho ludzkie składa się z części zewnętrznej, środkowej i wewnętrznej. Proces słyszenia rozpoczyna się w uchu środkowym, które wychwytuje fale dźwiękowe i przekazuje je do kanału słuchowego, którym docierają do błony bębenkowej, czyli ucha środkowego. Tu na skutek wibracji błony bębenkowej kosteczki słuchowe – młoteczek, kowadełko i strzemiączko – wzmacniają dźwięk i przekazują drgania do ślimaka, będącego częścią ucha wewnętrznego. Rzęski słuchowe, zanurzone w cieczy wypełniającej ślimak uszny, pod wpływem drgań wytwarzają impuls elektryczny, który za pośrednictwem nerwu słuchowego trafia do mózgu i tam jest ostatecznie interpretowany jako dźwięk. Próg słyszalności dla sprawnie działającego narządu słuchu to 10 dB – taki poziom ma ludzki szept. Wszystkie dźwięki, które przekraczają 35 dB powodują zmęczenie narządu słuchowego i układu nerwowego, co powoduje negatywne skutki, zwłaszcza gdy ekspozycja na hałas jest długa. Jak zauważa dr hab. Ireneusz Bielecki z Oddziału Laryngologii w Górnośląskim Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach – długotrwały hałas przekraczający 86 dB może być bardziej szkodliwy dla słuchu niż nagły, ale trwający krótko.

Wpływ hałasu na organizm ludzki

Na negatywne skutki działania hałasu narażony jest przede wszystkim narząd słuchu. Komórki słuchowe na skutek długotrwałej ekspozycji na hałas, np. w miejscu pracy lub zamieszkania, mogą ulegać uszkodzeniu, co prowadzi do powstawania ubytków słuchu. Ale to jeszcze nie wszystko. Hałas działa stresogennie – u osób, które regularnie przebywają w hałaśliwym otoczeniu, zaobserwowano podwyższony poziom hormonów stresu (adrenaliny, noradrenaliny, kortyzolu), a także problemy z nadciśnieniem, ciśnieniem wewnątrzczaszkowym oraz obniżenie nastroju. Hałas może być przyczyną osłabionej koncentracji, zaburzenia rytmu snu, a także wielu chorób cywilizacyjnych, jak nadciśnienie, depresja czy nerwica.

Profilaktyka niedosłuchu w dużej mierze polega na unikaniu ekspozycji na hałas. W miejsca, gdzie natężenie dźwięków jest znaczne, o ile to możliwe, zalecane jest używanie ochronników słuchu.

Bibliografia:

  1. Hałas przyczyną uszkodzeń słuchu u dzieci, „Medycyna Praktyczna”, [online:] https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/aktualnosci/163331,halas-przyczyna-uszkodzen-sluchu-u-dzieci, dostęp 28.06.2019.
  2. Lekceważony niedosłuch, „Medycyna Praktyczna”, [online:] https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/aktualnosci/158441,lekcewazony-niedosluch, dostęp 28.06.2019.
  3. Sułkowski W.J., Zasady profilaktyki uszkodzeń słuchu spowodowanych hałasem, Instytut Medycyny Pracy, Łódź 2001.